نمايندگان برخلاف كاركنان دولت كه با دو ساعت تاخير به محل كار آمده بودند، ساعات ابتدايي در بهارستان حاضر شدند تا اين لايحه را تعيين تكليف كنند اما برخي از نمايندگان نرسيده بودند و اين سبب شد تا نشست صحن با تاخير آغاز شود. در ادامه غلامرضاتاجگردون به عنوان رييس كميسيون تلفيق گزارش خود را قرائت كرد زيرا براساس آيين نامه داخلي مجلس ابتدا بايد اين اقدام صورت مي‌گرفت.براساس همان آيين‌نامه پس از آن نماینده دولت 30 دقیقه زمان دارد توضیحاتی درباره کلیات لایحه بودجه ارائه و از آن دفاع کند.پس از توضیحات نماینده دولت براساس آیین نامه پنج مخالف و پنج موافق می توانند هر کدام به مدت 15 دقیقه به بیان مخالفت و موافقت خود بپردازندکه البته این نمایندگان می‌توانند بخشی از زمان خود را در اختیار نمایندگان دیگر قرار دهندکه در مجموع مخالفان و موافقان می توانند 150 دقیقه صحبت کنند.

در همين راستا جلسه علنی به ریاست علی لاریجانی ساعت هشت و 55دقیقه با حضور194 نفر از نمایندگان آغاز شد. ريیس مجلس شورای اسلامی در اين جلسه گفت: حدود یک ساعت با نمایندگان درباره لایحه بودجه جلسه داشتیم زيرا لایحه بودجه امروز بررسی می شود. بنابراين در کلیات و روند کار کمیسیون تلفیق و نکات مهم بودجه که باید مورد توجه قرار گیرد در این جلسه غیرعلنی بحث شد. بعد از لاريجاني، يوسف نژاد، سخنگوي كميسيون تلفيق نيز گزارشي را ارئه كرد. در ادامه موافقان و مخالفان لايحه پشت تريبون رفتند و سخن گفتند. پس از دوساعت تنفس نمایندگان مجلس در بررسی کلیات بودجه 97 دوباره كار از سر گرفته شد ولي خبري از نماينده دولت براي پاسخگويي نبود و اين موضوع سبب شد تا برخي نمايندگان اعتراض كنند كه در نهايت نوبخت خود را به صحن رساند وسخناني را درباره لايحه ارائه كرد.

وي در سخناني به دفاع پرداخت كه محور بخشي از سخنانش اين بود:« برنامه بودجه سال ۹۷ حلال تمام مشکلات کشور نیست، پیش بینی بودجه براساس برنامه ششم توسعه است،مالیات در لایحه دولت در حد 6.7 درصد است، پیش‌بینی ایجاد یک میلیون و 33 هزار فرصت شغلی در لایحه بودجه 97، رای منفی به لایحه دولت تاخیر 72 ساعت وقته مجلس را به دنبال دارد». دوباره بعد از سخنان نوبخت، يوسف‌نژاد به جايگاه رفت و توضيحاتي ارائه داد ولي با شروع شدن راي‌گيري نمايندگان به لايحه نه گفتند تا كار ادامه‌دارشود. لاريجاني نيز اعلام كرد كه کمیسیون تلفیق ۷۲ساعت زمان برای اصلاح و رفع ایرادات لایحه بودجه ۹۷ دارد و شنبه هفته آینده، زمان بررسی مجدد کلیات لایحه است.

به گفته ريیس مجلس شورای اسلامی لایحه برای بررسی بیشتر و رفع ایرادات مطرح به کمیسیون تلفیق ارجاع داده می شود و این کمیسیون 72ساعت زمان دارد که اصلاحات را انجام داده و لایحه رادوباره به صحن علنی ارائه کند.کمیسیون تلفیق بیش از زمان مطرح شده، فرصت ندارد و تنها یک بار این اتفاق می‌تواند رخ دهد. بنابراین از کمیسیون تلفیق درخواست می‌شود که از امشب(شب‌گذشته) بررسی لایحه را در دستور کار قرار دهد و پیشنهادات و ایرادات نمایندگان را که در صحن مطرح شد، مورد توجه قرار دهد و اصلاحات انجام شده تا پس از بررسی کمیسیون تلفیق دوباره بررسی لایحه آغاز شود.

دلايل رد لايحه

اما غلامرضا تاجگردون، ريیس کمیسیون تلفیق بودجه مجلس شورای اسلامی، ابهام نمایندگان درباره هدفمندی و نوع مصرف و روش برداشت از صندوق توسعه ملی را در رد کلیات لایحه بودجه سال ۹۷ موثر دانست و درباره رد کلیات لایحه بودجه سال 97 در جلسه علنی مجلس گفت: نمایندگان در جلسه امروز صحن علنی مجلس در خصوص کلیات لایحه بودجه نظرات خود را مطرح کردند.نمایندگان دیدگاه های مختلفی نسبت به برخی از عملکردهای دولت داشتند و بخشی از نمایندگان دیدگاه سیاسی داشتند که در هر صورت موجب شد رای ندهند و کلیات لایحه بودجه رد شد که باید نقطه نظرات دوستان نماینده مجلس در کمیسیون تلفیق بررسی شود. تاجگردون ، با اشاره به سابقه داشتن رد کلیات لایحه بودجه در مجلس در سنوات قبل گفت: بخشی از نمایندگان در خصوص نوع مصرف و روش برداشت هایی که قرار است از صندوق توسعه ملی صورت بگیرد، حرف داشتند. ريیس کمیسیون برنامه بودجه مجلس شورای اسلامی افزود: بخشی از نمایندگان مجلس در خصوص هدفمندی یارانه ها ابهاماتی دارند که باید به صورت سریع تر و روان تر این موضوع روشن شود که در جلسه فردای کمیسیون تلفیق موارد مدنظر نمایندگان مجلس در خصوص لایحه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

سياسي‌كاري نبود

بر خلاف اظهارات تاجگردون، بهروز نعمتي مي‌گويد كه اين اقدامات سياسي نبود. بهروز نعمتی ، با اشاره به رد کلیات گزارش کمیسیون تلفیق درباره لایحه بودجه سال 97، گفت: چند ایراد اساسی در لایحه بودجه سال 97 وجود داشت که نمایندگان نسبت به آن حساس بودند، همانند موضوع اوراق قرضه و اوراق مالی که جزو دغدغه های نمایندگان بود که باید در کمیسیون تلفیق این موضوع اصلاح شود.سخنگوی هیات ريیسه مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه ایراد دوم بحث هدفمندی یارانه ها بود که همانند کلاف سردرگم است، افزود: مشخص نیست دولت در بخش هدفمندی یارانه ها چه اقدامی می خواهد انجام دهد و باید این موضوع مورد بازبینی قرار گیرد. وی ادامه داد: نگاه بودجه سال 97 ، نگاه اقتصاد مقاومتی نیست که در واقع تعهداتی که در خصوص بخش اشتغال و تولید باید دیده می شد دیده نشده و این یکی از ایرادات دیگر در بودجه سال 97 است. نعمتی با بیان اینکه کشور را نمی توان همیشه مقروض نگه داشت، یادآور شد: تمام این دلایل سبب شد که نمایندگان به لایحه بودجه سال 97 رای ندهند و عدم رای نمایندگان کارشناسی بوده و این موضوع که عدم رای به لایحه سیاسی کاری بوده به هیچ وجه درست نیست و از تمامی گروه های مختلف سیاسی جزو مخالفان کلیات لایحه بودجه سال 97 بودند.

وی افزود: دولت باید حرف نمایندگان را بشنود و چند موضوع اساسی و جدی وجود دارد که باید اصلاح شود. نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه بحث شفافیت بودجه یکی از موضوعات مهم دیگری بوده که باید به آن پرداخته شود، ادامه داد: کمیسیون تلفیق بودجه زحمات خوبی برای بررسی لایحه بودجه کشید اما همچنان دغدغه هایی در زمینه شفافیت بودجه وجود داشت. وی با اشاره به اینکه کمیسیون تلفیق لایحه پیشنهادی دولت را مورد بررسی قرار داده است، اظهار داشت: باوجود چکش کاری متعددی که توسط اعضای کمیسیون تلفیق انجام شد اما همچنان ایرادات جدی در لایحه بودجه سال 97 وجود داشت که باید رفع شود. نعمتی افزود: بحث هدفمندی یارانه ها، اوراق مشارکت، اشتغال، حمایت از تولید و واحدهای تولیدی، بحث بازنشستگان و حقوق کارکنان از جمله موارد جدی است که باید در کمیسیون تلفیق مورد بررسی قرار گیرد. سخنگوی هیات رییسه مجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه کمیسیون تلفیق تنها برای مدت 72 ساعت زمان دارد که لایحه بودجه سال 97 را مورد بررسی مجدد قرار دهد، تصریح کرد: روز شنبه مجلس دوباره این موضوع را مورد بررسی قرار می‌دهد و همانند امروز مجددا 10 نفر مخالف و 10 نفر موافق درباره کلیات لایحه بودجه سال 97 اظهارنظر می کنند.

نقد به دولت

برخي اظهارات صداي هم‌فكران دولت در مجلس را نيز درآورد و علیرضا محجوب ، با بیان اینکه این دومین بار بود که گزارش ارائه شده در مورد کلیات لایحه بودجه توسط کمیسیون تلفیق با مخالفت اکثریت مجلس مواجه شده است، گفت: قبل از این در دوره آقای احمدی‌نژاد نیز به این دلیل که لایحه قبل از عید دیر به مجلس آورده شده بود، کلیاتش با مخالفت اکثریت مجلس روبه‌رو شد. از سوی دیگر رای مجلس که در مخالفت با نتیجه بررسی کمیسیون تلفیق صورت گرفت در شرایطی که این گزارش در کمیسیون تلفیق نیز تنها با یک رای بالاتر به تصویب رسیده، قابل پیش‌بینی بود.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: لایحه بودجه در دو نوبت یکی همزمان با اعلام اعداد بودجه و بار دوم بعد از نهایی شدن آن در پی بررسی ماده واحده و تبصره‌هایش رای‌گیری می‌شود. وی یادآورشد: رای امروز مجلس به این معنا بود که کمیسیون تلفیق 72ساعت فرصت دارد که بر اساس مخالفت‌های صورت گرفته این گزارش را اصلاح کرده تادوباره در صحن مورد بررسی قرار گرفته و به رای گذاشته شود. محجوب در بیان دلایل رای مخالف مجلس به این گزارش تصریح کرد: واکنش مسئولان دولتی در مورد گزارش نظارتی مجلس(تفریغ) و اینکه تبیین این جایگاه باید عملیاتی باشد یکی از این عوامل بود، هرچند بنده از مخالفان عملیاتی شدن بودجه هستم چرا که این نظم مالی را نمی‌بینم، ضمن اینکه اگر در این مورد سختگیرانه رفتار شود برخورد با گزارش از این هم تندتر خواهد بود.

وی با اشاره به سایر عواملی که به رای مخالف صحن منتهی شد، تاکید کرد: جای تعجب دارد که مسئولان دولتی نسبت به گزارش دیوان محاسبات واکنش نشان داده‌اند زيرا ذکر نشدن منبع در این گزارش به معنای متهم کردن کسی یا گرفتن حقی نیست. همچنین دولت باید به‌جای مصاحبه اعتراضی و رویارویی‌های کلان گزارش تکمیلی خود را به دیوان محاسبات می‌فرستاد تا موارد مورد نظر در گزارش درج و اصلاح شد. وی عنوان کرد: از آقای نوبخت بعید به نظر می‌رسید که با وجود سوابقی که تحت عنوان ريیس کمیسیون تلفیق در مجلس داشته است، نسبت به وظایف دیوان محاسبات بی‌اطلاع باشد.

این نماینده مردم درمجلس دهم، اظهار کرد: آيین نامه این حق را به دولتمردان می‌دهد که در هنگام قرائت گزارش در مجلس حضور یافته و از خود دفاع کنند یا ريیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور درخواست وقت کند؛بنابراین می‌شد اگر اشتباهی را در متن گزارش دیوان محاسبات دیده‌اند اصلاح کرد. عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، بیان کرد: بی‌تردید دستگاه‌ها در یک مقطع مهم از رای‌گیری به این مهم توجه نکردند که نباید وظیفه نظارتی مجلس را به چالش کشید.

واكنش‌هاي بهارستاني‌

نمايندگان ديگر نيز درباره اين رويداد اظهاراتي را بيان داشتند.در همين راستا، عزت ا... یوسفیان ملا با اشاره به رد گزارش کمیسیون تلفیق از لایحه بودجه سال 97 در صحن علنی بیان داشت: این نخستین بار نبود که گزارش کمیسیون تلفیق بودجه در صحن علنی رد شده است. ريیس کمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: این رد شدن ،رد شدنی که تا شش ماه نمی‌توان آن را مطرح کرد، نیست. این رد شدن برای اصلاحات جزیی است و بعد از بررسی مجدد در کمیسیون تلفیق، بعد از 72 ساعت به صحن علنی بر می گردد. اکبر رنجبرزاده نیز معتقد است كه نکاتی که 10مخالف کلیات لایحه بودجه و تعدادی از نمایندگان در تذکرات و اخطارهای خود در خصوص مسائل بودجه مطرح کردند به صورت پیشنهاد همراه با سایر نکات مورد نظر برخی از نمایندگان به کمیسیون تلفیق بودجه ارائه شد تا در فرصت قانونی 72 ساعته لحاظ کنند.

عضو هیات رییسه مجلس دلیل رد کلیات لایحه بودجه سال ۹۷ را نگرانی نماینده‌ها از بخش هزینه‌ها و توزیع اعتبارات دانست و گفت: لایحه بودجه پیشنهادی دولت در کمیسیون تلفیق حدود 20 تا 30 درصد با تغییر همراه شد؛ تغییراتی که بیشتر با اهداف منطقه‌ای صورت پذیرفت. بنابراين نگرانی سایر نمایندگان از این موضوع هم بر رد کلیات لایحه بودجه سال 97 در صحن علنی دامن زد. حمیدرضا فولادگر نیز اعتقاد داردكه به نظر می رسد ایرادات نمایندگان روی بودجه اعم از مواردی که در لایحه مطرح شده یا موضوعاتی که در کمیسیون تلفیق بودجه لحاظ شده ، در رد کلیات لایحه تاثیرگذار بود. ريیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی مجلس، گفت: موافقان و مخالفان کلیات لایحه بودجه از گروه‌های سیاسی خاصی نبودند که ترکیب آرا بیانگر این امر است. بیشتر ایرادات اساسی به لایحه در صحبت های مخالفان کلیات لایحه به ساختار، منابع، موضوع هدفمندی، منابع صندوق توسعه، کاهش پروژه های عمرانی و محتوای بودجه بود.

محمدرضا رضایی کوچی اما معتقد است كه مجلس اختیار دارد و می‌تواند گزارشی را رد یا تایید کند، اما از آنجایی که اعضای کمیسیون تلفیق مشخص هستند و تغییری در ترکیب رخ نمی‌دهد، تصور نمی کنم که تغییر قابل ملاحظه و توجهی در گزارش کمیسیون تلفیق از لایحه بودجه اعمال شود. ريیس کمیسیون عمران مجلس با این حال تاکید کرد در هر حال لازم است که در اصلاح گزارش کمیسیون تلفیق به این موضوع توجه شود که حقوق هیات های علمی و استادان دانشگاه و قضات مورد توجه قرار گیرد و نباید جامعه را دسته بندی کنیم.

نمايندگان مغلوب نشوند

کمیسیون تلفیق بودجه 72 ساعت قانونی وقت دارد تا به اصلاحات و درج پیشنهادات نمایندگان در لایحه بودجه سال 97 بپردازد تا روز شنبه 14 بهمن ، لایحه دوباره در صحن علنی مورد بحث و بررسی قرار گیرد. بي‌شك اين مجلس همگرايي فراواني با دولت دارد و پيشينه همكاري‌هاي بهارستان با پاستور سبب شده است تا دولت هر انتقادي راكه از جانب نمايندگان مي‌شود سياسي بداند و به آن اعتراض كند. مجلس بايد نقش نظارتي خود را به خوبي اجرا كند و نمايندگان به عنوان وكلاي ملت تنها بايد در مسير منافع مردم حركت كنند و از هجمه‌هاي مختلف نهراسند كه دولت‌ها و مسئولان مي‌آيند و مي‌روند ولي مردم و اين كشور همچنان ماندگار ند و تاريخ درباره آن‌ها قضاوت مي‌كند.

منبع: روزنامه قانون