سید حسین موسویان*: از آغاز پیدایش بمب هسته ای، ملتها و جنبشهای مردمی درسراسر جهان برای منع بمب هسته ای تلاش کرده اند تا ریسک زندگی در روی کره زمین را از بین ببرند.

در پاییز گذشته، 123 کشوردرسازمان ملل خواستار یک معاهده جهانی برای منع بمب هسته ای شدند و درماه مه 2017 نیز پیش نویس "قانون تعهد آور منع سلاح هسته ای" را آماده کردند. اکنون در چند روز آینده نماینده گان 130 کشور جهان در سازمان ملل متن آن را نهایی خواهند کرد. متاسفانه هر پنج قدرت عضو دائم شورای امنیت و متحدانشان که دارنده بمب هسته ای هستند با این مذاکرات تاریخی مخالفت کرده اند.

پنج قدرت جهانی دارنده سلاحهای هسته ای ،عضو معاهده منع اشاعه سلاحهای هسته ای (ان پی تی) هستند که نه تنها درطی پنجاه سال گذشه به تعهد قانونی خود برای خلع سلاح هسته ای عمل نکرده بلکه اقدامات گسترده برای ارتقاء ذخائر تسلیحات هسته ای خود معمول داشته اند. خطای فاحش بزرگتر اینکه با برقراری روابط استراتژیک با کشورهای تولید کننده سلاح هسته ای ،هند و اسراییل و پاکستان، انها عملا از اشاعه سلاح هسته ای هسته ای نیز حمایت کرده اند.

با وجود حدود 15000 بمب هسته ای درجهان امروز، روسیه و آمریکا هرکرام باحدود 7000 بمب هسته ای، آمریکا برنامه یک هزارمیلیارد دلاری مدرنیزه کردن سیستم سلاحهای هسته ای خود در 30 سال آینده رادردستور کارقرار داده است. واقعیت این است که بعد از معاهده منع گسترش سلاح هسته ای ، جهان به دو بلوک دارنده و ندارنده بمب هسته ای تبدیل شده است بطوریکه کشوره های دارنده بطور گزینشی تصمیم می گیرند که کدام کشور می تواند به دارنده گان بمب هسته ای اضافه شود. به همین دلیل، جهانی که به گروگان کشورهای دارنده بمب هسته ای درآمده، اکنون تلاش می کند قانونی تعهدآور به تصویب برسد که از نظر حقوقی و سیاسی همه کشورهای جهان ملزم به خلع سلاح هسته ای شوند.

اکنون کشور ایران که عضو معاهده منع اشاعه سلاح هسه ای، به سه دلیل زیر می تواند و باید نقش موثری در پیشبرد قانون جدید داشته باشد تا جهان از شر بمب هسته ای نجات پیدا کند:

اول: توافق هسته ای بین ایران و قدرتهای جهانی یک استانداردهای جدید جهانی درمورد خلع سلاح هسته ای خلق کرده که بسیار قوی تراز معاهده ان پی تی است.همانطور که اوباما گفت این توافق از محکم ترین و قوی ترین استاندارهای شفافیت در برنامه هسته ای و منع سلاح هسته ای برخوردار است. بنابراین برجام می تواند یک مبنای یک استاندارد جدید جهانی برای پیشبرد قانون منع سلاح هسته ای باشد. لذا ایران باید ومیتواند نقش موثردرجهت جهانی شدن برجام ایفاء نموده و نیز برای پیشبرد این هدف هم ایران می تواند قطب تولید سوخت هسته ای در منطقه گردد.

دوم : ایران ازنظر تاریخی ازرکوردداران خلع سلاح جهانی است. در سال 1974، ایران اولین کشوری بود که پیشنهاد عاری شدن خاورمیانه از سلاح هسته ای را ارائه کرد که به تصویب سازمان ملل رسید و ازسال 1980 نیز هرساله اعضاء سازمان برآن تاکید کرده اند. قانون جدید منع جهانی سلاح هسته ای این فرصت را به ایران میدهد که طرح خود درمورد عاری سازی خاورمیانه از سلاح هسته ای را تحقق بخشد.

سوم: ایران تنها کشوری است که در سطح عالیترین سطح مذهبی، فتوی دینی منع کلیه سلاحهای کشتار جمعی را صادر کرده است. موضع مذهبی ایران در زمان تجاوز صدام به خاک ایران آشکار شد هنگامی که متجاوز از سلاحهای شیمیایی استفاده کرد اما ایران مقابله به مثل نکرد. این بخاطر فتوی مذهبی بنیانگذار جمهوری اسلامی آیت الله امام خمینی بود که مخالف هرگونه سلاح هسته ای و شیمیایی و بیولوژیک بود. رهبر فعلی ایران، مقام معظم رهبری، آیت الله خامنه ای نیز فتوای منع کلیه سلاحهای کشتار جمعی را صادرکرده اند.

مذاکرات جاری قانون جدید منع سلاح هسته ای نمایانگر اراده ملتها برای ایجاد یک تحول بزرگ درجهت تامین آینده بشریت و پیشگیری از خطر یک هولوکاست هسته ای در جهان است. استدلال قدرتهای جهانی درمورد اینکه سلاحهای هسته ای خود را برای بازدارندگی و بالانس استراتژیک حفظ کرده اند، استدلال پایدار و قابل قبولی نیست زیرا به سایر کشورها اجازه خواهد داد با به همین دلیل بمب هسته ای تولید کنند که کره شمالی یک نمونه آن است.

اگر صلح و امنیت جهانی برای نسل های آینده را می خواهیم، باید یک مدل جدید بدون سلاحهای کشتار جمعی برای امنیت جهانی خلق شود. ایران با تعهدات طولانی خود به عدم اشاعه سلاه هسته ای، باید یک نقش تعیین کننده برای مذاکرات جاری منع سلاحهای هسته ای ایفاء نموده تا جهان را به سمت مدل جدید صلح و امنیت جهانی سوق دهد.

* مذاکره‌کننده اسبق تیم هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران