سیدعلی خرم*: استعفای سعد حریری، نخست‌وزیر لبنان، از نظر جهانی در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. روایت‌هایی حاکی از این است که استعفای حریری صرفا یک مساله داخلی سعودی است، ولی عربستان سعی نموده از آن برای جنگ سیاسی با ایران هم استفاده کند. روایت دیگر نشان می‌دهد استعفای حریری به‌طور اصولی بخشی از درگیری سیاست خارجی عربستان با ایران در صحنه لبنان و در صحنه یمن به‌شمار می‌رود.

در سناریوی اول، سعد حریری به‌عنوان یک تبعه سعودی مجبور بوده جوابگوی شرکت ورشکست‌شده پدرش (رفیق حریری) باشد، پاسخگوی عدم‌پرداخت مالیات از بابت فعالیت‌های اقتصادی باشد و نقش خود را در همکاری با شاهزادگان دستگیرشده توضیح دهد. در مجموع برای پرسش قانونی از وی یا دستگیری او نیاز به سلب مصونیت دیپلماتیک از سعد حریری بوده که استعفا از نخست‌وزیری لبنان و تبدیل به تبعه معمولی سعودی شدن محملی برای اجرای طرح مبارزه با فساد محمد بن‌سلمان محسوب می‌شود. جالب است که پس از ورود سعد حریری به ریاض او را مستقیما به مجموعه هتل ویلایی می‌برند که 49 نفر دیگر از شاهزادگان و مقامات عالیرتبه سعودی به اتهام فساد در بازداشت خانگی به‌سر می‌برند و همین احتمال صحت این سناریو را تقویت می‌کند.

اگر قرار بود سعد حریری به‌طور طبیعی و حتی با توصیه سعودی‌ها استعفا دهد، لزومی نداشت در عربستان و در مصاحبه با العربیه متن نوشته‌شده استعفای خود را قرائت کند. او می‌توانست در لبنان به رئیس‌جمهور اعلام استعفا کند و پس از طی تشریفات مربوطه، به عربستان یا هرنقطه دیگری سفر کند. بنابراین به‌نظر می‌رسد سعودی‌ها برای نشان‌دادن جدیت خود در مبارزه با فساد، این طرح را پیاده کرده و سپس آن را به‌عنوان یک اتهام علیه ایران هم شکل داده‌اند.

سناریوی دوم برنامه‌ریزی برای تحت فشار قرار دادن حزب‌ا... و ایران در لبنان و سپس بهره‌برداری از آن در یمن است. حزب‌ا... با ورود به صحنه سوریه مورد غضب عربستان و کشورهای متحد آن قرار گرفت، به‌ترتیبی که در تمام اجلاس‌های بین‌المللی، بحرین، امارات و عربستان به‌دنبال شناسایی و محکومیت حزب‌ا... به‌عنوان گروه تروریستی بودند، ولی موفقیت چندانی به‌دست نیاوردند...

تا اینکه حزب‌ا... توانست موفقیت‌های نظامی چشمگیری در سوریه به‌دست آورد، به ترتیبی که مورد تحسین ارتش لبنان هم قرار گرفت و باعث شد اعتبار حزب‌ا... نزد مردم لبنان و ملت عرب و جناح‌های سیاسی دوباره تقویت شود. اکنون کنگره نمایندگان آمریکا اقدام به تصویب اتهام تروریستی بودن حزب‌ا... کرده و محمل برای سعودی و یارانش فراهم شده که دوباره برای تضعیف حزب‌‌ا... در صحنه لبنان وارد اقدام شوند.

در این‌صورت استعفای سعد حریری برای برهم‌زدن ثبات لبنان و تغییر فرمول نقش‌آفرینی سیاسی حزب‌ا...در این کشور است. عربستان در این سناریو قصد دارد دولت لبنان را به‌ زانو درآورده تا به شرایط عربستان تن در دهد وگرنه رابطه حزب‌ا... و سعد حریری طبق گفته مقامات لبنانی بسیار حسنه و در چارچوب همکاری بود و حزب‌ا... از عملکرد سعد حریری ارزیابی مثبتی داشت. شاید بتوان گفت در عربستان هر دو سناریو مد نظر قرار دارد، زیرا تضادی با هم نداشته و می‌توانند تقویت‌کننده یکدیگر باشند.

بنابراین طرح عربستان علیه حزب‌ا... که مورد تایید آمریکا و اسرائیل به‌شمار می‌رود، آبستن حوادث و بی‌ثباتی فراوان خواهد شد و تنها هشیاری و سنجیدگی رئیس‌جمهور و دولت لبنان و جناح‌های سیاسی این کشور و حزب‌ا... را می‌طلبد که اوضاع از کنترل خارج نشود و به‌سویی که عربستان، آمریکا و اسرائیل مایل هستند، کشانده نشود. درایت و روایت حاکی از این است که اسرائیل به درخواست و هماهنگی عربستان، قصد دارد به لبنان حمله کند تا سقوط سیاسی دولت با جنگ نظامی ترکیب شده و حزب‌ا... را تضعیف و تسلیم نماید.

عربستان قصد دارد از مدخل لبنان و یمن وارد جنگ سیاسی و شاید جنگ نظامی با ایران شود و اطمینان دارد از حمایت آمریکا و اسرائیل برخوردار است. این شرایط پختگی و موقعیت‌سنجی جمهوری اسلامی ایران را به شدت می‌طلبد که طعمه اهداف سیاست خارجی کشورهای گفته‌شده قرار نگیرد. بی‌شک اظهارنظرهای غیرکارشناسی و کاملا احساسی در رسانه‌ها می‌تواند ایران را در گردابی از مشکلات فرو برد و هزینه سنگینی به مردم ایران تحمیل کند.

* استاد حقوق بین‌الملل دانشگاه

منبع: روزنامه آرمان امروز