فریدون مجلسی*: چند روز بعد از آنکه نشست مسکو میان روسیه، ایران وترکیه برای دستیابی به یک راه حل در بحران سوریه برگزار شد، بالاخره ولادیمیر پوتین اعلام کرد گروه‌های مخالف و دولت سوریه برای یک آتش بس سراسری به توافق دست یافته اند.

آن‌طور که رئیس جمهور روسیه گفته است این سه کشور آتش‌بس در سوریه را تضمین خواهند کرد. در جریان جنگ در سوریه، روس‌ها با توجه به توانمندی‌های که برای دفاع از دولت سوریه در مواجه با تروریست‌ها داشتند خود را بازیگر اصلی این نبرد قرار دادند. بدیهی است اگر حمایت‌های نیروی‌هوایی روسیه در جنگ علیه تروریست رقم نمی خورد، موفقیت هایی چون آزاد سازی حلب به دست نمی‌آمد. یکی دیگر از دلایلی که روسیه حضوری پررنگ در سوریه دارد هم به موضوع اختلافات این کشور با غرب و در راس آن آمریکا برمی‌گردد. حوادثی که بر سر ماجرای اوکراین و الحاق شبه جزیره کریمه به خاک روسیه رخ داد و تحریم و فشار غرب علیه روس‌ها را به دنبال داشت. این عامل موجب شد روس‌ها چیزی برای از دست دادن در مقابل غرب نداشته باشند. در واقع روسیه، سوریه را به عنوان مکان مناسبی درنظر گرفته است که می‌تواند بازگشت آنها به عنوان ابر قدرت جهانی را در نظام بین الملل همراه داشته باشد.

استقرار پایگاه‌های نظامی در لاذقیه و طرطوس هم به همین دلیل است. از طرف دیگر به رغم حضور طرف‌های مختلفی در جنگ سوریه، روس‌ها با بیان این نکته که مجوز حضور خود را را از دولت رسمی سوریه دریافت کرده اند، منطق نفوذ خود را اثبات می‌کنند. حمایت‌های نظامی روسیه در کنار فعالیت‌های دیپلماتیک همچون نشست سه جانبه مسکو روند دستیابی به آتش بس را تسهیل کرد. یکی دیگر از موانع آتش‌بس برخی تفاوت دیدگاه‌ها میان روسیه و ترکیه بود. ترک‌ها با توجه به آسیب‌هایی که در سه سال گذشته با تحمل یک رشد اقتصادی منفی به آنها وارد شد، تلاش کردند رضایت روسیه را جلب کنند و منافع خود را به آنها نزدیک کنند. علاوه بر این ایران و روسیه هم مواضع مشترکی را از قبل داشتند و در نتیجه روند آتش بس تسریع شد. به نظر می‌رسد این آتش بس پایدار باشد چرا که نیروهایی سلفی همچون داعش و جبهه النصره از آن استثنا شده اند و همه طرف‌ها مانند آمریکا، روسیه و ایران هم بر مبارزه با این گروه‌ها تاکید دارند. از طرف دیگر گروه‌های مخالف مدنی که غرب هم از آنها حمایت می‌کنند در این توافق قرار گرفته اند و بهتر است ایران هم از این آتش‌بس حمایت کند، چرا که با توجه به نقش ایران در شکست گروه‌های مخالف اسد آنها دیدگاهی منفی نسبت به ایران دارند و ایران با حمایت از توافق اخیر می‌تواند روابط خود را با این گروه‌های میانه رو مخالف اسد اصلاح کند.

با توجه به اینکه سوریه باید به سمت یک آشتی ملی حرکت کند این گروه‌ها هم در آینده این کشور نقش خواهند داشت و امتیازاتی را دریافت خواهند کرد. در واقع مرحله بعد از آتش بس شروع اقدامات برای تشکیل یک دولت است که با توجه به اینکه ترکیب جمعیتی در سوریه متشکل از کردها، شیعیان و علویان، سنی‌ها و مسیحیان است اقلیت‌ها هرکدام به نوعی می‌خواهند در حکومت بعدی سوریه نقش آفرین باشند. بنابراین ایران هم برای تقویت روابط خود با ساختار سیاسی آینده در سوریه نیاز به حمایت از این توافق دارد. به ویژه نقش ایران و ترکیه در نگهداری ائتلاف شکل گرفته با روسیه مهم تلقی می‌شود. علاوه بر این در داخل همه با توجه به ضربه‌هایی که مردم سوریه طی چند سال گذشته خورده‌اند آمادگی لازم برای یک آشتی و هم زیستی مسالمت‌آمیز در کنار یکدیگر را خواهند داشت.

* تحلیلگر مسائل بین الملل

منبع: روزنامه آرمان امروز