شاپور کریمی*:


1- تجربیات جوامع توسعه یافته مبین این واقعیت است که محور توسعه همه جانبه در آمایش سرزمینی جهان غرب، انسان است تا جایی که اهتمام و تلاش همه دستگاه ها در مراقبت جانی و روانی شهروندان متمرکز و قاصرین قبل از محاکمه افکار عمومی و مدعی العموم اقدام به خودکشی یا استعفا می گردند. بارزترین مصداق آن ادعای شرکت ولوو در صیانت از جان سرنشینان در تلخ ترین حوادث جاده ای بود. بدون شک یکی از مولفه های تجاری سازی صنعت هوایی و قابل رقابت با دیگر کشورها برخورداری از ناوگان هوایی توسعه یافته و معتمد با هواپیماهای مدرن است. درحالی خبر سقوط هواپیمای تهران-یاسوج با 66 مسافر از سوی رسانه ها منعکس شد که سن آن بیش از 25 سال برآورد می شده و در ناوگان مدرن هوایی جای نداشته است.

2- تاریخ به خوبی گواهی می دهد که زمانی شرکت هما اوایل دهه 50 سفرهای اروپایی و آمریکایی خود را آغاز کرد که کشورهایی مانند: امارات، قطر و کویت دارای رتبه های ممتاز ناوگان هوایی حال حاضر فاقد فرودگاه و یا هرگونه باند پروازی بودند. تداوم تحریم های درازمدت هوایی بعد از انقلاب، ناوگان هوایی ما را تا بدانجا با مشکل مواجه نموده بود که مسافران هوایی شاهد تأخیرهای چند ساعته و یا حتی سفرهای نیمه تمام به علت نقص فنی هستند. با این حال بر همگان محرز است که تنها راه برون رفت از این مشکل نه ورود دادستانی بلکه نوسازی ناوگان هوایی است؛ ناوگانی که میانگین سنی آنها 25 سال و بالاتر تخمین زده می شود. جوان سازی ناوگان هوایی بدون تعامل و ارتباط با غرب میسر نیست. مسیری را که برجام در اوج مخالفت های دلواپسان هسته ای محقق نمود اما فرجام همه قراردادها منوط به اعتمادسازی ایران در شورای امنیت و کشورهای طرف برجام است.

3- متأسفانه کشور ایران در حوزه تلفات منابع انسانی دارای رتبه های بالای جهانی است. سالانه مبلغ 12 هزار میلیارد تومان از بیت المال در بخش تروما هزینه می گردد ضمن آنکه براساس اعلام سازمان ایکائو سقوط هر فروند هواپیما خسران 6 میلیاردی را به علت فقدان نیروی انسانی ماهر و متخصص به دنبال خواهد داشت. ایرانیان، سالیانه 3 تا 4 میلیارد دلار پول بابت خرید بلیت به ایرلاین‌های خارجی می‌پردازند. در حالیکه اگر ناوگان حمل و نقل هوایی ایران شرایط مناسبی داشت، این سود می‌توانست عاید ایرلاین‌های داخلی و به تبع آن اقتصاد کشور شود.

نتیجه آنکه مقوله انسان در تدوین منشور توسعه ای ایران کماکان مفقود است. روزانه بیش از 45 نفردر جاده های ایران می میرند و بیش از 300 هزار نفر در سال معلول می شوند و میزان عمر از دست رفته ایرانیان(daly) 5 برابر استاندار جهانی است. نقطه جالب آنکه با نیمی از اعتبارات یارانه نقدی مردم ایران در سال 97 می توان 52 فروند ایرباس A310 خریداری نمود موضوعی که کمترکسی تاکنون به آن تامل کرده است و اگر دولت در شناسایی و قطع یارانه بی نیازان همت می کرد شاید تا این حال ده ها فروند هواپیمای نو ATR وارد کشورشده بود.

راستی نقش حکمرانی خوب در این میان کجاست؟ نهادهای مدنی در ارایه الگوی توسعه ای چه جایگاهی دارند؟

* فعال اجتماعی