200 هکتار از مزارع سبزي و صيفي‌جات استان البرز با فاضلاب آبياري مي‌شوند. محصولاتي كه براي مصرف‌كنندگان به‌جاي سلامتي، بيماري‌هايي همچون سرطان به ارمغان مي‌آورند. به‌گفته ريیس اداره محیط زیست ‌کرج بسیاری از مزارع استان البرز که در آن‌ها صیفی‌جات و محصولات علوفه‌ای کشت و تولید می‌شود، با فاضلاب خانگی آبیاری می‌شوند.

تذكر و هشدارهايي كه اثر ندارد

در چند سال اخير بارها مسئولان محيط زيست استان البرز از آبياري برخي از مزارع اين استان با پساب صنعتي و انساني خبر داده‌اند اما تاكنون اقدامي براي حل اين معضل از سوي دستگاه‌هاي مربوطه انجام نشده است. به‌گفته يكي از مسئولان سابق اين استان، باوجود پیگیری‌های متعدد و تشکیل کارگروه‌های تخصصی براي معدوم كردن زمین‌های زیرکشت با فاضلاب، تاكنون هیچ اقدام جدی انجام نشده است و فاضلاب انسانی شهر جدید هشتگرد و پساب‌های صنعتی ساوجبلاغ همچنان وارد مزرعه‌هاي سبزي و صيفي‌جات مي‌شوند. اين درحالي است كه كارشناسان بهداشت افزايش آمار ابتلا به سرطان، بيش‌فعالي كودكان و صدها بيماري ديگر را يكي از پيامدهاي آبياري مزارع با فاضلاب مي‌دانند.

سرطان و عفونت، پيامد آبياري با فاضلاب

اين روزها درحالي‌كه پزشكان، مردم را به استفاده از سبزي‌ و صیفی‌جات در کنار وعده‌های اصلی غذایی دعوت مي‌كنند، شاهد آبياري اين محصولات در برخي نقاط كشور با فاضلاب‌هاي انساني و پساب‌هاي صنعتي هستيم. به‌علت خام خورده شدن سبزی‌ها، آلودگی‌های موجود در ساختار سبزی‌ها مستقیم و بدون هیچ سدی وارد بدن افراد می‌شوند كه باعث بيماري‌هاي عفوني و حتي سرطاني مي‌شوند.

قانوني كه اجرا نمي‌شود !

در ماده 688 قانون مجازات اسلامي‌برای مبارزه با اين مشكلات، قوانین سختگیرانه‌ای مانند تخریب زمین‌های زیرکشت سبزی و صیفی‌جات تعریف شده است و در بسياري از موارد شاهد عدم اجراي اين قانون هستيم. البرز یکی از استان‌هایی است که معضلات بسیار جدی‌ را در زمینه عدم رسیدگی به وضعیت سلامت، با خود به یدک می‌کشد.

آبياري مزارع البرز با پساب صنعتي

در البرز، شهرستان‌های نظرآباد و ساوجبلاغ به‌دلیل اقلیم خاص جغرافیایی و زیست‌محیطی از شرایط ویژه‌ای در مبحث صنعت کشاورزی برخوردار هستند. اما باوجود تمام این ظرفيت‌های خدادادی، اخبار ناگواری از سلامت محصولات کشاورزی از سوی مدیران این استان به‌گوش مي‌رسد. مسئولان اداره محیط زیست استان البرز بارها خبر از مشروب شدن زمین‌های زیر کشت سبزي و صیفی‌جات‌ باپساب‌های صنعتی داده‌اند. اما باوجود تذکرات متعدد از سوی این اداره تاكنون، هیچ‌گونه اقدامي ‌از سوی ادارات مربوطه صورت نپذیرفته است.

جهاد كشاورزي مسئول است

طبق قانون، مسئولیت برخورد با متخلفان درخصوص آبياري مزارع سبزي و صيفي‌جات برعهده جهاد كشاورزي است. کنترل و نظارت جهاد کشاورزی بر اراضي زیرکشت، موثرترین راه براي حل اين معضل است چراکه کشاورزان از خدمات متعدد این ارگان بهره‌مند می‌شوند. این اداره می‌تواند با قطع یا شرطی كردن اعطاي امکانات به کشاورزان مشروط به‌رعایت استانداردهای مورد نیاز، مانع گسترش زمین‌های آلوده شود.

نبود شعبه مجزاي جرايم زيست محيطي

يكي از دلايلي كه تاكنون برخورد قاطع با اين‌گونه تخلف‌ها صورت نگرفته است، نبود شعبه‌ای مجزا در سیستم قضایی استان البرز است زيرا زمان در پرونده‌های زیست‌محیطی از اهميت ویژه‌ای برخوردار است. بسیاری از پرونده‌های محيط زيستي دستخوش وقت‌کشی و ناآگاهی برخی قضات از جرايم تخصصی شده‌اند . این امر باعث شده که متخلفان بدون داشتن کوچک‌ترین دغدغه‌ای به تخلف خود ادامه دهند. روند کنونی موجب نابسامانی‌های متعدد در کنترل و نظارت محیط‌‌‌ زیست شده است. كارشناسان اختصاص يك شعبه ويژه براي رسيدگي به جرايم زيست محيطي را راه‌حل اين مشكل مي‌دانند.

پساب شهرك سپهر در مزارع ساوجبلاغ

فرماندار ساوجبلاغ نيز در گفت‌وگو با «قانون» آبياري مزارع سبزي و صيفي از پساب‌های صنعتی را تايید کرد و گفت: «متاسفانه پساب‌ شهرک‌های صنعتی همچون شهرک صنعتی سپهر، مستقیما وارد زمین‌های زیر کشت شده است».

بي‌توجهي به آبياري با فاضلاب

همچنين فرماندار سابق نظرآباد درباره آبياري مزارع سبزي و صيفي اين شهرستان با فاضلاب انساني و صنعتي به «قانون» گفت:« متاسفانه با وجود پیگیری‌های متعدد و تشکیل کارگروه‌های تخصصی براي معدوم كردن زمین‌های زیرکشت فاضلاب، هیچ اقدام جدی از سوی مدیران مربوطه تاکنون صورت نپذیرفته است». شهريار آقايي ادامه داد: «نظرآباد از لحاظ جغرافیایی در شیب ساوجبلاغ قرار گرفته که این امر موجب شده تا سرریز آب‌های فاضلاب انسانی شهر جدید هشتگرد و پساب‌های صنعتی ساوجبلاغ وارد زمین‌های زیرکشت نظرآباد شود».

اختلال در سيستم عصبي با فاضلاب

فلزات سنگين در آب آشاميدني مي‌توانند اثرات مخربي بر سلامتي انسان داشته باشند. از جمله اين اثرات كاهش رشد اندام‌ها، سرطان، اختلال در سيستم عصبي بدن و اختلال در سيستم دفاعي بدن است و در موارد حاد مي‌تواند خطر مرگ را به همراه داشته باشد. برخي فلزات نظير جيوه و سرب، احتمال ابتلا به سندروم «خود ایمنی» را افزايش مي‌دهند كه در اثر آن سيستم دفاعي ، برخی از سلول‌ها و مولکول‌های بدن را بیگانه تلقی کرده و به آن‌ها حمله می‌کند و باعث عوارضي مانند رماتيسم قلبی، امراض كليوي، ناراحتي‌هاي عصبي و اختلال در سيستم گردش خون می‌شود. بيشترين و خطرناك‌ترين آثار مسموميت به‌وسيله فلزات سنگين، در مراحل رشد و نمو انسان رخ مي‌دهد. رشد سريع سيستم‌هاي بدن در جنين و نوزاد انسان و كودكان خردسال، در اين اثرپذيري بسيار حايز اهميت است. وجود فلزات سنگين در آب آشامیدنی نوزادان شیرخوار و خردسالان مي‌تواند باعث كندذهني و اختلال در يادگيري،‌ اختلال در حافظه، آسيب ديدن سيستم عصبي و اختلالات حركتي نظير تشنج يا بیش فعالی آن‌ها شود.

در موارد وخيم‌تر فلزات سنگين صدمات جبران ناپذير مغزي را باعث مي‌شوند. كودكان نسبت به بزرگسالان بيشتر در معرض خطرات ناشي از فلزات سنگين در آب و غذا هستند زيرا نسبت به وزن بدن‌شان، آب و غذاي بيشتري مصرف مي‌كنند. منشا ورود فلزات سمي به آب مي‌تواند فاضلاب‌هاي شهري و پساب‌ها و زباله‌هاي صنعتي باشد. فاضلاب‌های انسانی از عوامل موثر در آلودگی منابع آب و خاک بوده و در بردارنده عوامل بیماری‌زای بسیاری است که مهم‌ترین آن‌ها وباست. متاسفانه سبزیجات و صیفی‌ها، جذب کنندگی بالایی از سموم فاضلاب‌های انسانی و فلزات دارند. در واقع این سموم جذب بافت آن‌ها مي‌شود و با شست‌وشو قابل رفع نیست. نظارت در مسائلی كه با سلامت مردم در ارتباط است، اهمیت ویژه‌ای دارد اما متاسفانه مسئولان هنوز این موضوع را جدی نگرفته‌اند.اين مساله تاجايي پيش رفته است كه امروز شاهد سبزي‌هاي سرطاني بر سر سفره‌هاي مردم هستيم.

منبع: روزنامه قانون