از این مرگ‌ها حدود 7.4 میلیون به بیماری «عروق کرونر قلب» و 6.7 میلیون ناشی از «سکته های قلبی و مغزی» بوده است، بیش از سه چهارم مرگ و میر قلبی و عروقی در کشورهای کم درآمد و با در آمد متوسط رخ می‌دهد. از 16 میلیون مرگ و میر زیر70 سال به علت بیماری‌های غیر واگیر، 82درصد آن در کشورهای کم در آمد و با در آمد متوسط ایجاد می‌شود و 37 درصد این بار مرگ و میر به علت بیماری‌های قلبی و عروقی است. در ایران نیز آمارهای رسمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نشان می‌دهد که 33 تا 39.3 درصد مرگ و میرها در کشور ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی است، به‌طوری که ایران رکورددار بالاترین آمار مرگ قلبی در جهان نامیده شده است، بر اساس این گزارش، روزانه 300 نفر در کشور بر اثر عوارض قلبی فوت می‌کنند و این در حالی است که شیوه زندگی و نوع تغذیه مردم، ریسک بروز این بیماری را به حداکثر رسانده است.

بیماری‌های قلبی- عروقی اولین علت مرگ با 39.3 درصد کل موارد مرگ‌ها است که از این تعداد 19.5درصد آن مربوط به سکته قلبی 9.3 درصد ناشی از سکته مغزی 3.1 مربوط به فشار خون بالا و مابقی مربوط به سایر بیماریهای قلبی- عروقی است. اکثر بیماری‌های قلبی و عروقی با اصلاح عوامل خطر رفتاری مانند استعمال دخانیات، رژیم غذایی ناسالم و افزایش وزن و چاقی و همچنین انجام فعالیت جسمانی می‌توان از آن‌ها پیشگیری کرد. افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و یا کسانی که در معرض خطر قلبی و عروقی بالا (با توجه به وجود یک یا چند عامل خطرمانند فشار خون بالا، دیابت، افزایش چربی خون) هستند نیاز به تشخیص زود هنگام و استفاده از مشاوره و خدمات پزشکی مناسب جهت پیشگیری از این بیماریها را دارند.

بیماری قلبی و عروقی چیست؟
بیماری‌های قلبی و عروقی(CVD) یک گروه از اختلالات عمده قلب و عروق هستند که عبارتند از «بیماری عروق کرونر قلب»، «بیماری عروق مغزی»، «بیماری شریان محیطی»، «بیماری روماتیسم قلبی»، «بیماری مادرزادی قلبی» و «ترومبوز ورید و آمبولی ریه» که شامل لخته شدن خون در پاهاست که می‌تواند به سمت قلب حرکت کند، هستند. حوادث قلبی و سکته معمولا حاد هستند و به طور عمده به علت انسداد عروق از جریان خون به سمت قلب و مغز جلوگیری می‌شود. رایج ترین دلیل این اختلال ایجاد رسوبات چربی بر روی دیواره داخلی عروق تامین کننده قلب و مغز هستند سکته مغزی می تواند با خونریزی از یک رگ خونی در مغز و یا از لخته شدن خون ایجاد شود.

عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی چیست؟
از مهمترین عوامل خطر رفتاری ایجاد کننده بیماری قلبی و عروقی و سکته‌ها می‌توان به رژیم غذایی ناسالم، عدم فعالیت جسمانی و مصرف دخانیات و همچنین مصرف الکل اشاره کرد. اثرات عوامل خطر رفتاری ممکن است به عنوان افزایش فشار خون، قند خون بالا، چربی بالا و اضافه وزن و چاقی خود را نشان دهد این عوامل خطر در مراکز مراقبت‌های اولیه بهداشتی اندازه گیری و ریسک افزایش خطر ابتلا به حمله قلبی، سکته مغزی، نارسایی قلبی و سایر عوارض مشخص می‌شود. قطع مصرف دخانیات، کاهش نمک در رژیم غذایی، مصرف میوه‌ها و سبزیجات، فعالیت جسمانی منظم و عدم مصرف الکل نشان داده است که باعث کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود. علاوه بر این درمان دارویی دیابت، فشار خون بالا و چربی بالا برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی و جلوگیری از حملات قلبی و عروقی و سکته مغزی ضروری است. در زمینه کاهش بار بیماری‌های قلبی و عروقی سیاست‌های بهداشتی برای ایجاد محیط مساعد برای ایجاد انگیزه در افراد برای اتخاذ و حفظ رفتارهای سالم ضروری است.

عواملی مانند جهانی شدن، شهر نشینی و پیر شدن جمعیت که بازتابی از تغییرات اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی است همچنین فقر، استرس و عوامل ارثی در ایجاد بیماری‌های قلبی موثرند.

علائم شایع بیماری‌های قلبی و عروقی چیست؟
شاید بهتر است کمی با علائم سکته قلبی و مغزی نیست آشنا شویم. علائم سکته قلبی و مغزی ممکن است اولین هشدار از بیماری‌های زمینه‌ای باشد، علائم حمله قلبی عبارتند از: درد یا ناراحتی در قفسه سینه، درد یا ناراحتی در بازوها، شانه چپ، آرنج فک و یا پشت باشد، علاوه براین فرد ممکن است دچار تنگی نفس، احساس استفراغ، سرگیجه و ضعف، عرق سرد و رنگ پریده شود. رایج ترین نشانه های سکته مغزی، ضعف ناگهانی در صورت بازو یا پا، اغلب در یک طرف از بدن است، سایر علائم شروع ناگهانی بی حسی در صورت، بازو، مشکل در صبحت کردن و گفتار، مشکل دید در یک یا هر دو چشم، اختلال در راه رفتن، سر گیجه از دست دادن تعادل و هماهنگی و سردرد شدید بدون علت شناخته شده و غش و بیهوشی باشد در صورت تجربه این علائم بایستی که بلافاصله مراقبت‌های پزشکی انجام شود. حدود سه چهارم از مرگ و میرها در جهان به علت بیماری‌های قلبی و عروقی در کشورهای کم درآمد و با درآمد متوسط رخ
می‌دهد.

در کشورهای کمتر توسعه یافته مراقبت‌های اولیه یکپارچه برای تشخیص زود هنگام عوامل خطردر مقایسه با کشورهای توسعه یافته وجود ندارد و مردم از این مراقبت‌ها بی‌بهره هستند. مردم در کشورهای در حال توسعه از بیماریهای غیر واگیر به علت عدم دسترسی کمتر به خدمات بهداشتی موثر و عادلانه که پاسخگوی نیاز آن‌ها باشد رنج می‌برند در نتیجه بسیاری از مردم در کشورهای با درآمد کم و متوسط به علت تاخیر در تشخیص در سن جوانی به علت بیماری‌های قلبی و عروقی و سایر بیماری‌های غیرواگیر جان خود را از دست می‌دهند که بیشتر این افراد از قشر مولد جامعه هستند.

افراد کم درآمد در کشورهای کمتر توسعه یافته و با درآمد پایین به علت فقر مالی و عدم پرداخت هزینه‌های درمان تحت تاثیر بیماری‌های قلبی و عروقی است که اثرات فاجعه باری بر روی سلامت جامعه دارد. بیماری‌های قلبی و عروقی در سطح کلان بار مالی سنگینی را بر روی اقتصاد کشورهای در حال توسعه می‌گذارد.

چگونه می توان بار بیماری‌های قلبی و عروقی را کاهش داد؟
بهترین مداخلات موثر جهت کاهش بیماری‌های قلبی و عروقی توسط سازمان جهانی بهداشت ارائه شده که شامل دو نوع مداخلات مبتنی بر جمعیت و فرد است که توصیه شده به صورت ترکیبی از آن‌ها استفاده شود. نمونه‌هایی از مداخلات مبتنی برجمعیت که به منظور کاهش بیماری‌های قلبی و عروقی اجرا شده است عبارتند از: سیاست‌های جامع کنترل دخانیات، مالیات برای کاهش مصرف غذاهایی که چربی و نمک و شکر بالا دارند، فراهم آوردن تسهیلات مناسب جهت افزایش فعالیت جسمانی منظم، استراتژیهایی برای کاهش مصرف الکل، ارائه وعده های سالم غذایی به کودکان در مدارس.
در سطح فردی نیز برای پیشگیری از مشکلات قلبی - عروقی مداخلاتی همچون کنترل فشار خون بالا و سطح کلسترول بالا که همراه با ترک سیگار باعث پیشگیری از حدود75درصد از حوادث قلبی - عروقی می شود پیشنهاد شده است.

منبع: روزنامه ابتکار