شمارش خبرهایی که از آتش‌سوزی در مراتع و جنگل‌های ایران در طول این سه ماه در رسانه‌ها منتشر شده نشان می‌دهد که بیشتر آتش‌سوزی‌ها در خرداد ماه پر از حادثه رخ داده و شاید در ماه‌های آینده بر شمار آنها افزوده شود.

روزنگار خبری آتش‌سوزی مراتع و جنگل‌ها
طبق آنچه در خبرها آمده، 8 مورد آتش‌سوزی مراتع و جنگل‌ها در طی سه ماه اول سال 96 در رسانه‌ها گزارش شده است که عامل تمامی این آتش‌سوزی‌ها انسانی، گاهی عمدی و گاهی سهوی بوده است.

۲۸ اردیبهشت، پارک سرخه‌حصار تهران اولین قربانی حریق شد. سه هزار متر مربع از این پارک که البته به گفته نقی میرزاکریمی، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان تهران خارج از محدوده پارک ملی بود طعمه حریق شد. آتش از ضایعات داخل پارک شروع شد و کم‌کم سه‌هزار متر از اراضی را در برگرفت تا آتش‌نشان آن را اطفاء کردند. علت آن عوامل انسانی بود و ساعت وقوع آن ۲۱:۱۲.

11 خرداد، شعله‌های آتش قربانی دیگری گرفت. این بار نوبت پارک پردیسان تهران بود. پارکی در جوار سازمان حفاظت محیط. آتش 4000 مترمربع از فضای پارک را که عمدتا مملو از بوته خشک بود، فرا گرفت. علت آن روشن کردن آتش یا رها کردن تهسیگار بود و ساعت وقوع آن 23:15.

۱۲ خرداد، ۲۰ هکتار از مزارع کشاورزی و سه طرح مرکبات در روستاهای کوشک، ضرغام‌آباد و سرگچ در شهرستان کهگیلویه 4 ساعت در آتش سوختند. علت آن مشخص نشد. آتش‌سوزی از ساعت ۱۶ و ۳۰ دقیقه آغاز و ساعت ۲۰ خاموش شد.
21 خرداد، 4 مورد آتش سوزی در منطقه های قلعه پلنگان، پروانه بادی، کیلومتر 30 نوار ساحلی پناهگاه حیات وحش میانکاله رخ داد که مساحتی معادل 14 هکتار از این پناهگاه حیات وحش را طعمه حریق کرد. علت هر 4 مورد آتش سوزی عامل انسانی و صددرصد عمدی بود.

۲۲خرداد، حریق در منطقه طبیعی و جنگلی مانشت و قلارنگ در استان ایلام خبر ساز شد. آتش‌سوزی به دست فردی به قصد تغییر کاربری و تصرف زمین اتفاق افتاد و اطفاء آن از صبح تا بعدازظهر به طول انجامید.

۲۴ خرداد زمینی به وسعت یک و نیم تا دو هکتار در روستای چومان بانه در منطقه صفر مرزی در کردستان طعمه حریق شد. علت وقوع این حادثه آتش زدن علوفه مرتعی در حریم پاسگاه مرزی به دست عوامل اجرایی آن برای از بین بردن علوفه هرز اطراف پاسگاه و مسائل بهداشتی و امنیتی و جلوگیری از ورود خزندگان بود که کم‌کم سطح حریق گسترش یافت و هکتارها از اراضی را سوزاند.

26 و 27 خرداد، دو مورد آتش‌سوزی در جنگل‌های زاویه دزفول رخ داد. یک بار پنج هکتار از جنگل‌های زاویه عزیب بر اثرسرایت آتش ناشی از سوزاندن کاه و کلش زمین‌های کشاورزی یا بی‌احتیاطی برخی از دامداران منطقه در آتش سوخت و باری دیگر 100 مترمربع از این جنگل‌ها طعمه حریق شد.

۲۸ خرداد، درختان بلوط، ارژن، کیکم، زالزالک، بنه و گون منطقه حفاظت شده بید ابریشم در شهرستان بویراحمد 9 و نیم ساعت در آتش سوختند و عوامل انسانی علت آن بود.

نگرانی جهانی از آتش جنگل‌ها
آتش سوزی بزرگترین دشمن جنگل‌ها است و بیشترین خسارت آن به محیط زیست جهانی و جامعه جنگل وارد می‌شود. داده‌های ماهواره‌ای مربوط به سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۳ میلادی نشان می‌دهد که نزدیک به ۲۳ هزار مورد حریق در سراسر جهان رخ داده که ۴۷۸ آتش سوزی شدید و وسیع بوده‌ است. تقریبا تمام این حریق‌ها در شرایط بد و نامساعد آب و هوایی شامل دمای بالا، خشکی و وزش بادهای شدید رخ داده‌ است و همین امر نشان می‌دهد که وضعیت اقلیمی و آب و هوایی نقش بسیار مهمی در بروز این حوادث طبیعی ایفا می‌کند. کارشناسان معتقدند که شرایط جوی ناشی از انتشار گاز کربن است و اگر اقدامات جدی برای کاهش جهانی انتشار این گاز صورت نگیرد پس از سال ۲۰۷۰، اوضاع حریق‌های جنگلی وخیم‌تر خواهد شد. در طول یک ماه گذشته آتش سوزی گسترده در جنگل های سیبری و پرتغال در جهان خبر ساز شده‌اند. اما جنگل‌های ایران نیز از این آتش‌سوزی بی‌نصیب نبوده‌اند.

گرمای هوا و تابش شدید آفتاب که سبب خشکی مراتع و بوته‌ها می‌شوند احتمال آتش‌سوزی و وسعت آن را بالا می‌برند و کوچکترین باد در سطح مراتع، هکتارها مرتع را طعمه حریق می‌کند. سرهنگ قاسم سبزعلی، فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها آمار آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع ایران را از ابتدای امسال تا تا 21 خرداد را نزدیک به ۳۰ تا ۴۰ مورد عنوان کرده و گفته است که بیشتر این آتش‌سوزی‌ها در استان‌های زاگرسی کشور اتفاق افتاد و بین پنج تا ۱۰ هکتار در مناطق زاگرسی حریق صورت گرفت. چند مورد آتش‌سوزی کوتاه نیز در استان گلستان به دلیل شرایط توپوگرافی و گرمای هوا در این منطقه رخ داد. افزون براین استان‌های خوزستان، کرمان، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد به صورت نوبه‌ای دچار حریق شدند که با حضور نیروها اطفاء صورت گرفت.

انسان؛ علت وقوع ۹۵ درصد آتش سوزی‌های جنگل‌ها و مراتع در ایران
حریق های جنگل از نظر منشاء آنها به سه دسته عمدی، غیر عمدی و طبیعی طبقه بندی می‌شوند که هر کدام از آنها علل و عوامل بسیاری دارند. به گفته سرهنگ قاسم سبزعلی فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها، علت وقوع ۹۵ درصد آتش‌سوزی‌های جنگل‌ها و مراتع در ایران را عامل انسانی تشکیل می‌دهد. او در این باره گفته است که نزدیک به ۶۰ درصد این وقایع سهوی اتفاق می‌افتد و حدود ۴۰ درصد نیز عمدی است که به دلایلی چون اهداف قومی- قبیله‌ای یا تصرفات غیرمجاز زمین صورت می‌گیرد. این موارد شناسایی شده‌اند و به محاکم قضایی معرفی می‌شوند. او در مورد وقایع سهوی که منجر به آتش سوزی در منابع طبیعی نیز گفته است: یعنی ۶۰ درصد حریق‌ها با منشا انسانی،سهوی است. با آغاز فصل تابستان و ایام تعطیلات مدارس و افزایش مسافرت و گردشگری، مناطق مرتعی کشور به شدت در معرض خطر آتش سوزی قرار می گیرد.

بیشترین آتش‌سوزی در کدام منطقه تهران رخ می‌دهد؟
شش مورد آتش سوزی در منطقه خجیر و سرخه حصار در تهران آخرین آمار ثبت شده در سال 95 است. به گفته نقی میرزاکریمی، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان تهران، بیشترین آتش سوزی در استان تهران مربوط به محدوده پارک ملی خجیر و سرخ حصار است که در بیشتر از ۹۰ درصد آتش‌سوزی‌های عمدی و یا غیر عمدی مناطق تحت مدیریت محیط زیست در سطح استان تهران، عامل انسانی دخیل است.

سه ماه تا دو سال حبس در انتظار عاملان حریق عمدی
به گفته سبزعلی فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی کشور، 2 تا 3 ماه حبس مجازات در انتظار کسانی است که عامل حریق عمدی مراتع یا جنگل‌ها باشد. البته با توجه به نظر قاضی و با احتساب میزان خسارت وارده به عرصه طبیعی، میزان جریمه و حبس مشخص می‌شود. برای مثال اگر ۱۰ میلیون تومان خسارت به عرصه طبیعی وارد کرده باشد، بنا به نظر قاضی ۱۰۰ یا ۲۰۰ میلیون تومان جریمه تعیین می‌شود. افزون بر خسارت مالی حکم حبس نیز دارد که میزان حبس تعیین شده در قانون، از سه ماه تا دو سال است.

تشکیل تیم‌های واکنش سریع برای مهار آتش سوزی در مراتع و جنگل‌ها
نگرانی‌ها از خبرهای متعددی که از آتش‌سوزی جنگل‌ها به گوش می‌رسید رئیس سازمان محیط زیست را بر آن داشت تا آخرین تمهیدات این سازمان برای مقابله با آتش‌سوزی جنگل‌ها در فصل گرما را در نظر گیرد و برنامه جامع مقابله با آتش‌سوزی را اعلام کند. او از تشکیل ستادی در این رابطه با همکاری وزارت دفاع، ستاد مدیریت بحران، سازمان جنگل‌ها و مراتع و سازمان حفاظت از محیط زیست برای واکنش سریع با ۴۳ بالگرد و هواپیما در ۱۴ نقطه کشور خبر داد.

خبری که منوچهر فلاحی، معاون یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست دیروز آن را تکمیل کرد و گفت: این تیم‌های واکنش سریع مسئول ستاد، مسئول پشتیبانی و فرماندهی دارند و از اعضای مشخص تشکیل شده‌اند که با استقرار در نقاط مختلف به محض اطلاع از وقوع آتش‌سوزی به محل اعزام می‌شوند. کارها برای اعضای این تیم‌ها طبقه‌بندی شده است واعزام نیرو و هماهنگی‌ها با نیروی انتظامی، سازمان‌های مردم‌نهاد و جوامع محلی از طریق این تیم‌های واکنش سریع به سرعت صورت می‌گیرد. هدف آن است که از طریق این تیم‌ها از گسترش آتش سوزی در مناطق جلوگیری و آتش درهمان لحظات اولیه وقوع اطفاء شود. او از مردم خواست تا گزارشهای حریق را به ۱۵۴۰ خبر دهند.

منبع: روزنامه ابتکار